Kilka pojęć i ciekawostek czyli nie-panteon, dualizm i ixiptlatl

Wendy
ADept**
ADept**
Posty: 54
Rejestracja: ndz cze 21, 2020 3:16 pm

Kilka pojęć i ciekawostek czyli nie-panteon, dualizm i ixiptlatl

Post autor: Wendy »

Kolejna garść azteckich ciekawostek! :D A dokładniej trzy:

Nie-panteon
Ogromna liczba imion bogów azteckich, których cechy, atrybuty i sfery działania często się przenikają, wskazuje nam na jedną istotną rzecz. A mianowicie, że identyfikowanie ich z politeistycznym panteonem (tak jak jest chociażby w mitologii greckiej) jest poważnym zniekształceniem. Gdyż azteckie bóstwa tworzą w rzeczywistości szereg przenikających się kompleksów i różnych aspektów istnienia. Związane są ze sferą niebieską i kreacją,
deszczem, płodnością i urodzajem, wojną, krwawą ofiarą, ziemią i śmiercią, mogą przybierać też postać licznych bóstw opiekuńczych poszczególnych społeczności czy grup zawodowych. Rezerwuarami boskiej esencji rozproszonej w kosmosie mogły być również szczególne miejsca i święte przedmioty, a także jednostki ludzkie, którym dane było w specjalny sposób uczestniczyć w naturze swego bóstwa opiekuńczego.
Według koncepcji nahuatlańskich złożona substancja boska mogła się dzielić (np. ten sam bóg mógł być obecny w różnych miejscach), mogła ponownie zreintegrować się ze swym źródłem czy też dowolnie się łączyć w celu stworzenia nowego bytu, co odzwierciedlają mity o transformacjach bóstw. Tak więc wgłębiając się w azteckie wierzenia, musimy mieć na uwadze, że bóstwa są tu bardzo „płynne” i przenikają się wzajemnie, tak samo jak formy, które przybierają.

Dualizm
Dualizm przenikał światopogląd nie tylko Azteków, ale i wcześniejszych cywilizacji. Począwszy od okresu preklasycznego (od ok. 1800 przed Chr.) w dziełach sztuki przedstawiano dualizm życia i śmierci, kojarzony z podziałem na porę deszczową i porę suchą czy na ciepło i zimno. W czasach azteckich wyraźnie postrzegano opozycję między dwiema zasadniczo różnymi częściami kosmosu: połówką męską, niebiańską, jasną, witalną, gorącą, utożsamianą z ojcem, oraz połówką żeńską, matką, ziemią, ciemną, wilgotną, zimną, źródłem deszczu i wiatrów, płodną a jednocześnie kojarzoną ze śmiercią. Dla ludów Nahua szczególne znaczenie miał podział zimno – ciepło; cechy te przypisywano większości bytów: roślinom, zwierzętom, minerałom, bóstwom, gwiazdom czy poszczególnym składnikom duchowym. Podział kosmosu na niezliczone pary przeciwieństw, jak życie – śmierć, zimno – ciepło, żeńskie – męskie, woda – ogień, deszcze – susza, wynikał z niewidzialnej, wewnętrznej natury poszczególnych bytów, posiadających różne esencje duchowe.

Dlaczego składano tak wiele ofiar z ludzi?
Kluczem do zrozumienia istoty azteckich ofiar, jest pojęcie ixiptlatl (tj. wizerunek, wyobrażenie). Oznaczało to fizyczną powłokę wypełnioną boską energią, którą mogli stać się ludzie uosabiający bóstwa, lub przedmioty będące ich materialnymi wizerunkami. Termin ten odnosił się w szczególności do tych śmiertelników, których jako personifikacje bogów składano w ofierze w celu wyzwolenia boskiej mocy i jej reintegracji ze źródłem. Jeńca lub niewolnika wybierano na długo przed świętem bóstwa, którego miał uosabiać. Odbywały się odpowiednie rytuały, człowiek ten nosił specjalne stroje, boskie atrybuty, niekiedy nawet żył przez pewien czas w charakterze bóstwa i oddawano mu cześć. Ixipltatl z czasem przekształcał się w żywy zbiornik „boskiego ognia”. W dzień święta bóstwa, wybrańca ofiarowywano. Najbardziej spektakularną uroczystością było ofiarowanie jeńca uosabiającego boga słońca. To było wielkie wydarzenie dla całej społeczności. Rytualne ofiarowanie odbywało się na szczycie świątyni.

Jednym z najbardziej znanych źródeł wiedzy na temat azteckich bóstw, mitów na ich temat, rytuałów oraz tekstów magiczno-religijnych jest Codex Borgia. Prawdopodobnie pochodzi z okolic Choluli w Meksyku, i jest spuścizną kultury nahuatl. Ma 10 metrów długości. Obecnie znajduje się w Bibliotece Watykańskiej.
Poniżej 58 strona Codexu:
[kymen.pl]
Załączniki
800px-Codex_Borgia_page_58.jpg
800px-Codex_Borgia_page_58.jpg (25.9 KiB) Przejrzano 106 razy

Greta
aspitant
aspitant
Posty: 116
Rejestracja: ndz maja 03, 2020 5:02 pm

Re: Kilka pojęć i ciekawostek czyli nie-panteon, dualizm i ixiptlatl

Post autor: Greta »

Cała kultura Azteków, ujęta przez Ciebie w ostatnim poście w aspekcie filozoficznym jest ściśle związana z naturą. Zarówno tą ludzką wynikającą z ogólnych czyli wspólnych cech człowieka jako gatunku jak i z poszczególnych charakterów. Dualizm to przecież nic innego jak podkreślenie czy wyraźne odróżnienie cech męskich od żeńskich. Ciekawe jest to na przykład, że mężczyzna - ojciec kojarzy się z życiem, bo bezpośrednio je daje, a kobieta - matka ze śmiercią, bo za jej sprawą ( chodzi o stronę biologiczną ) dziecko może stracić życie. A więc jej organizm jest w stanie i dać, ale i odebrać to życie. Skojarzenie zaś ludzkich cech z siłami i zjawiskami naturalnymi jest według mnie powiązane z silnym oddziaływaniem barw natury na człowieka, ze słońcem, ciemnymi chmurami niosącymi deszcz, a przede wszystkim z rytmem dnia i nocy czyli światła i mroku. Człowiek jest tu jakby zlepkiem owego światła i mroku czyli nosi w sobie ów dualizm, a więc maksymalny kontrast, przeciwieństwa. Na przestrzeni wieków, a tak samo i dziś daje się to wyraźnie zauważyć. Jest to widoczne szczególnie u kobiet, i biologicznie i charakterologicznie, dlatego być może Aztekowie kojarzyli je zarówno z życiem jak i śmiercią. Oczywiście sprawa byłaby prostsza, gdyby nie to przenikanie się przeciwieństw, ale ponieważ zawsze miało i ma ono miejsce, nie tylko historia myśli azteckiej, ale całe życie zarówno w aspekcie dziejowym jak i współczesnym jest ciekawsze i o wiele bogatsze.
[kymen.pl]

Wendy
ADept**
ADept**
Posty: 54
Rejestracja: ndz cze 21, 2020 3:16 pm

Re: Kilka pojęć i ciekawostek czyli nie-panteon, dualizm i ixiptlatl

Post autor: Wendy »

Dlatego ludzie są według mnie tak niezwykli, bo sami w sobie mogą być przeciwieństwem.
A co do tego że mężczyzna jest identyfikowany z życiem, a kobieta również z życiem ale i ze śmiercią, w sumie zawsze mnie zastanawiało dlaczego na przykład spersonifikowana Śmierć bardzo często przedstawiana jest jako właśnie kobieta. No i z jednej strony tak, mężczyzna daje życie, ale to przede wszystkim kobieta jest jego źródłem. Dlatego zastanawia mnie czemu żeńska cząstka częściej jest przypisywana do śmierci, a nie na odwrót
[kymen.pl]

Greta
aspitant
aspitant
Posty: 116
Rejestracja: ndz maja 03, 2020 5:02 pm

Re: Kilka pojęć i ciekawostek czyli nie-panteon, dualizm i ixiptlatl

Post autor: Greta »

Zastanawiamy się, Wendy, dlaczego to właśnie kobieta symbolizuje śmierć w naszej kulturze? Przyznam Ci się, że wcześniej nie myślałam o tym. Jednak na bazie doświadczeń swoich i innych kobiet oraz posiadanej wiedzy wydaje mi się, że dopóki kobieta nie wyda na świat dziecka, jest ono jej częścią. Dlatego biologicznie jej organizm może odebrać dziecku życie. Poprzez poronienie naturalne, choroby matki itp. do tego dochodzą też sprawy decyzyjne, takie jak np. aborcja. Chodzi o to, że matka bezpośrednio jest w stanie zadecydować o losie swego dziecka. Oczywiście wszyscy ludzie, i słusznie, kojarzą matkę z dawaniem życia, bo zdecydowana większość kobiet je daje, a nie odbiera. Wiemy przecież o tym, że czasem organizm kobiecy to życie odbiera, ale nie myślimy o tym pod wymienionym kątem. To jest bardzo niepopularne myślenie, choć ma swoją symbolikę, o której napisałaś, ale jest ona jakby nie w pełni uświadomiona. Jest tu jakby jakieś niedomówienie. No bo kto się nad tą sprawą zastanawia? Jesteś pierwszą osobą, z którą o tym rozmawiam. Może trudno uzmysłowić sobie, że matka nie daje życia, a je odbiera? Chociaż naturalnie siła tworzenia i niszczenia rozkładają się po połowie. Łatwiej przecież kojarzyć własną mamę z życiem niż ze śmiercią, prawda? Jest to pytanie retoryczne. Ale nasza świadomość tutaj trochę kuleje. Tkwimy w schemacie życia, a nie śmierci. Chcąc tę drugą nieco oswoić tworzymy symbole. Dlaczego? Myślę, że głównie po to, by okiełznać lęk przed śmiercią, który jest gdzieś głęboko w nas.
[kymen.pl]

Wendy
ADept**
ADept**
Posty: 54
Rejestracja: ndz cze 21, 2020 3:16 pm

Re: Kilka pojęć i ciekawostek czyli nie-panteon, dualizm i ixiptlatl

Post autor: Wendy »

Faktycznie, coś w tym jest. Bo jeśli przypiszemy coś co jest w pewnych aspektach niepokojące, w tym wypadku śmierć, do czegoś co jest nam dobrze znane i kojarzy się dobrze, np. właśnie figura matki, to w pewnym sensie ocieplamy wizerunek tego czego się boimy.
[kymen.pl]

ODPOWIEDZ